ประกาศ ::  แจ้งเตือนต่ออายุสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชีฯ 1 ต.ค. 53 - 31 ม.ค. 54 ยื่นชั่วโมง CPD ของผู้สอบบัญชีรับอนุญาต 1 ต.ค. 53 - 30 ธ.ค. 53
    
  •  ข่าวสารสำคัญเร่งด่วน ถึงผู้ทำบัญชี จากคณะกรรมการด้านการทำบัญชี ฉบับที่ 09

    สวัสดี ท่านผู้ทำบัญชีทุกท่าน จดหมายข่าวฉบับนี้ขอเริ่มด้วยการเสนอวันที่ชวนรำลึกประวัติศาสตร์คือ 8 กรกฎาคม 2536 เป็นวันที่ท่านพุทธทาสมรณภาพ ชาวพุทธขอน้อมรำลึกพระคุณที่เผยแพร่ธรรมะที่เป็นประโยชน์ให้ถือปฏิบัติ 

    จดหมายข่าวฉบับนี้ตั้งใจจะอธิบาย วิธีการบัญชีของโครงการผลประโยชน์และโครงการสมทบเงิน ซึ่งใช้เพื่อบันทึกบัญชีผลประโยชน์หลังออกจากงานและผลประโยชน์ระยะยาวอื่น แต่เนื่องจากมีข่าวสำคัญและมีส่วนที่เกี่ยวข้องกับมาตรฐานการบัญชีเรื่อง ผลประโยชน์ของพนักงาน จึงขออนุญาตให้คลื่นแทรกมาแรงได้ทำหน้าที่ก่อน 

    ข่าวสำคัญนั้นคือเมื่อวันที่ 29 มิถุนายน 2553 สภาวิชาชีพบัญชีฯ และสมาคมบริษัทจดทะเบียนจัดแถลงข่าวสื่อมวลชนกับนักวิเคราะห์การเงินให้ทราบ ความก้าวหน้าของมาตรฐานการบัญชีไทย โดยมีประเด็นหลักคือ ระบุกิจการที่ต้องถือปฏิบัติตามมาตรฐานการบัญชีและการตีความทุกฉบับโดยไม่มี ข้อยกเว้น ได้แก่ กิจการที่มีส่วนได้เสียต่อสาธารณะ Publicly Accountable Enterprise เรียกย่อ ๆ ว่า PAE ซึ่งหมายรวมถึง 
    1) บริษัทมหาชน ไม่ว่ายังอยู่หรือเคยอยู่ในตลาดหลักทรัพย์ (โรคประจำตัวรักษาไม่หาย) 
    2) บริษัทที่กำลังเสนอขายหลักทรัพย์ให้สาธารณชน Initial Public Offering เรียกย่อ ๆ ว่า IPO 
    3) บริษัทที่ดูแลทรัพย์สินของมหาชน อาทิ ธนาคาร ประกันภัย ประกันชีวิต เป็นต้น 
    นอกจากนี้มาตรฐานการบัญชีบางฉบับจะยกเว้นให้กิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียต่อสาธารณะไม่ต้องถือปฏิบัติ แบ่งเป็น 2 แบบ 

    1) มาตรฐานการบัญชีฉบับที่ยกเว้นทั้งฉบับ 12 ฉบับ แบ่งเป็น 
           1.1 มาตรฐานการบัญชีฉบับที่ให้ถือปฏิบัติตั้งแต่ปี 2554 คือ งบกระแสเงินสด การเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับบุคคลหรือกิจการที่เกี่ยวข้องกัน การบัญชีและการรายงานสำหรับโครงการผลประโยชน์หลังเกษียณอายุ งบการเงินรวมและงบการเงินเฉพาะกิจการ เงินลงทุนในบริษัทร่วม ส่วนได้เสียในการร่วมค้า การจ่ายโดยใช้หุ้นเป็นเกณฑ์ 
           1.2 มาตรฐานการบัญชีฉบับที่ให้ถือปฏิบัติในปี 2556 คือ ภาษีเงินได้ การบัญชีสำหรับเงินอุดหนุนจากรัฐบาลและการเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับความช่วย เหลือจากรัฐบาล การเปิดเผยข้อมูลสำหรับเครื่องมือทางการเงิน ส่วนงานดำเนินงาน 
           1.3 มาตรฐานการบัญชีฉบับที่ยังไม่กำหนดวันถือปฏิบัติ คือ เกษตรกรรม 

    2) มาตรฐานการบัญชีที่ยกเว้นบางส่วน ได้แก่ ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ ยกเว้นโดยไม่ต้องบันทึกบัญชีด้วยสกุลเงินที่ใช้ในการดำเนินงาน Functional Currency ให้ใช้สกุลเงินบาทในการบันทึกบัญชีได้ การด้อยค่าของสินทรัพย์ ยกเว้นไม่ต้องใช้วิธีการคำนวณมูลค่าที่จะได้รับคืน Recoverable Amount และผลประโยชน์ของพนักงาน ยกเว้นไม่ต้องคำนวณผลประโยชน์ของพนักงานด้วยเทคนิคคณิตศาสตร์ประกันภัย ซึ่งจะกล่าวถึงวิธีปฏิบัติพอสังเขปไว้ในส่วนท้ายของจดหมายข่าวฉบับนี้ 

    เมื่อท่านผู้ทำบัญชีทราบดังนี้ ในฐานะผู้มีจรรยาบรรณของวิชาชีพ ย่อมประสงค์จะทราบแนวทางปฏิบัติตามมาตรฐานการบัญชีเรื่องผลประโยชน์ของ พนักงาน จดหมายข่าวจึงขอชี้ความแตกต่างของลักษณะของโครงการผลประโยชน์ของพนักงาน เพื่อให้ท่านผู้ทำบัญชีพิจารณาวิธีการบัญชีที่เหมาะสม พร้อมทั้งจะชักชวนกิจการที่มีส่วนได้เสียต่อสาธารณะให้รู้จักมิตรใหม่ คือ เทคนิคการประมาณตามหลักคณิตศาสตร์ประกันภัย เพื่อไม่ให้ได้เปรียบเสียเปรียบ ท่านผู้ทำบัญชีของกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียต่อสาธารณะจะได้ทราบแนวทางการ ประมาณผลประโยชน์ที่จะจ่ายในอนาคตตามแนวทางของมาตรฐานการบัญชีที่ยกเว้นให้ ขณะนี้ หวังว่าทุกท่านคงถือแว่นขยายไว้พร้อมแล้ว (แบบเชอร์ล็อคโฮมไม่ใช่แบบผู้อาวุโส) จดหมายข่าวขอสืบหลักฐานต่อ 

    ในส่วนของผลประโยชน์หลังออกจากงานกับผลประโยชน์ระยะยาวอื่นที่กิจการต้องจ่ายในอนาคต หากเป็นผลประโยชน์ที่กำหนดจำนวนเงินได้แน่นอน และนายจ้างจ่ายให้แล้วไม่ต้องมีภาระผูกพันที่ต้องรับผิดชอบต่อพนักงานในกรณีที่พนักงานอาจไม่ได้รับผลประโยชน์ในอนาคต เรียกว่า โครงการสมทบเงินที่กำหนดไว้ Defined Contribution Plan ผลประโยชน์ประเภทนี้ ตัวอย่างที่ท่านผู้ทำบัญชีส่วนใหญ่คุ้นเคยกันและปฏิบัติทางบัญชีได้อย่างถูก ต้องคือ กองทุนสำรองเลี้ยงชีพที่จ่ายให้บริษัทเงินทุนดูแลผลประโยชน์ให้ แต่ผลประโยชน์บางรายการที่มีความไม่แน่นอนเกิดขึ้นมากทั้งเรื่องจำนวนเงินและพนักงานที่จะได้รับผลประโยชน์ มาตรฐานการบัญชีเรียกผลประโยชน์ประเภทนี้ว่า โครงการผลประโยชน์ที่กำหนดไว้ Defined Benefit Plan เรียกย่อ ๆ ว่า โครงการผลประโยชน์ DB รายการที่สำคัญในประเทศไทยของผลประโยชน์ประเภทนี้คือ เงินชดเชยตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ซึ่งต้องจ่ายให้พนักงานที่เกษียณอายุด้วยตามคำพิพากษาศาล ทำให้นายจ้างมีหนี้สินที่ต้องบันทึกไว้เป็นค่าใช้จ่ายในวันนี้ 

    มาตรฐานการบัญชีกำหนดว่า ผลประโยชน์ลักษณะนี้ให้ใช้เทคนิคคณิตศาสตร์ประกันภัยเพื่อคำนวณหนี้สินหรือ ภาระผูกพันผลประโยชน์ Defined Benefit Obligation เรียกย่อ ๆ ว่า DBO ด้วยวิธีเดียวคือ วิธีคิดลดแต่ละหน่วยที่ประมาณการไว้ Projected Unit Credit Method เรียกย่อ ๆ ว่า PUC ท่านผู้ทำบัญชีที่อาจคุ้นเคยกับเฉพาะการซื้อกรมธรรม์ประกันภัยอาจตกใจว่า ชีวิตท่านจะต้องวุ่นวายอีกแล้ว ขอบอกว่า เรื่องการคำนวณนี้ท่านอาจขอพึ่งบริการจากนักคณิตศาสตร์ประกันภัย Actuary ก็ได้หรือไปศึกษาหาความรู้เทคนิค PUC แล้วมาคำนวณด้วยความเป็นอัจฉริยะของท่านก็ได้ขึ้นกับความสามารถและทรัพยากร (ค่าจ้าง) เพราะมาตรฐานการบัญชีสนับสนุนแต่ไม่บังคับเรื่องการจ้างนักคณิตศาสตร์ประกันภัยที่มีคุณสมบัติเหมาะสมคือ ได้รับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพรับคำนวณ DBO ซึ่งคล้ายกับผู้สอบบัญชีรับอนุญาต ก่อนจะไปกันต่อ ขอให้ข้อมูลสำหรับท่านผู้ทำบัญชีเพื่อความสะดวกในการติดต่อบริการประมาณภาระ ผูกพันผลประโยชน์ ซึ่งมีทั้ง บริษัทที่ให้บริการงานบริหารบุคคล เช่น Hewitt, Watson Wyatt, Mercer หรือบริษัทที่ให้บริการด้านบัญชี เช่น PricewaterhouseCooper, Ernst & Young หรือบริษัท TeamExcellence ของอาจารย์สุทีม ภัทรมาลัย ซึ่งเป็นคนไทย 1 ใน 7 คนที่อยู่ในสายวิชาชีพนี้และให้ความรู้กับหน่วยงานต่าง ๆ และคณาจารย์ในมหาวิทยาลัย เช่น คณะสถิติประยุกต์ NIDA ภาควิชาสถิติ คณะบัญชี จุฬาฯ มีบริการให้ท่านเลือกใช้ได้ตามความเหมาะสม จดหมายข่าวขอรับรองตนเองว่า ไม่มีส่วนได้เสียกับบุคคลหรือหน่วยงานใดที่กล่าวมาข้างต้น 

    หากจดหมายข่าวจะอธิบายว่า นักคณิตศาสตร์ประกันภัยคำนวณภาระหนี้สินผลประโยชน์ของพนักงานอย่างไรเพียง สั้น ๆ คงยิ่งทำให้ท่านผู้ทำบัญชีของกิจการที่มีส่วนได้เสียต่อสาธารณะกังวลใจ จึงขอตัดภาพไปที่กิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียต่อสาธารณะก่อนว่ากรณีท่านผู้ทำ บัญชีของกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียต่อสาธารณะ โปรดประมาณการด้วยหลักการอย่างง่ายตามมาตรฐานการบัญชีฉบับที่ 37 (ปรับปรุง 2552) เรื่องประมาณการหนี้สิน หนี้สินที่อาจเกิดขึ้น และสินทรัพย์ที่อาจเกิดขึ้น เช่น ประมาณการภาระหนี้สินตามจำนวนพนักงานที่จะเกษียณอายุในช่วงเวลา 10 ปีต่อไป เพราะปกติ พนักงานกลุ่มที่ปฏิบัติงานมานานมากนี้มักจะได้รับผลประโยชน์หลังออกจากงาน (ตัวอย่างนี้ไม่ใช่ข้อยุติ โปรดยึดหลักการประมาณการที่เหมาะสมตามมาตรฐานการบัญชี) อย่างไรก็ดี พนักงานจะได้รับผลประโยชน์นี้ในอนาคตที่เกินกว่า 1 รอบระยะเวลาบัญชี จึงต้องคิดลดด้วยอัตราดอกเบี้ยของพันธบัตรรัฐบาลเช่นเดียวกับกิจการที่มี ส่วนได้เสียต่อสาธารณะ และทุกปีต้องคำนวณต้นทุนดอกเบี้ยเพื่อเพิ่มภาระหนี้สินสะสมให้ครอบคลุมเพียง พอที่จะต้องจ่ายให้พนักงานเมื่อถึงวันเกษียณอายุจริง 

    ท่านผู้ทำบัญชีทั้งกิจการที่มี และไม่มีส่วนได้เสียต่อสาธารณะคงเผชิญอาการมึนนิด ๆ อีกแล้ว ก่อนจากกันในฉบับนี้ จึงขอให้ท่านสำรวจข้อมูลพนักงานและข้อสมมติต่าง ๆ เตรียมให้พร้อม เพราะสถิติจะน่าเชื่อถือ อย่างน้อยควรมีข้อมูลในอดีต 3 ปี ตัวเลขจะใช้ประโยชน์ได้เต็มที่ต้องมาจากการเก็บข้อมูลอย่างถูกต้อง และท่านผู้ทำบัญชีอาจต้องประเมินสถานการณ์แล้วว่า จะประมาณภาระผูกพันอย่างไร ฉบับหน้า จะพยายามสรุปเรื่องผลประโยชน์หลังออกจากงานและผลประโยชน์ระยะยาวอื่นให้จบ พร้อมทั้งแนวปฏิบัติสำหรับบริษัทที่ดำเนินงานมานาน มีปูชนียบุคคล (พนักงานอาวุโส) จำนวนมาก ว่า หนี้สินและค่าใช้จ่ายส่วนที่สะสมไว้ซึ่งเรียกว่าต้นทุนบริการในอดีตนั้น จะบันทึกบัญชีอย่างไร สภาวิชาชีพบัญชีเตรียมทางออกไว้หลายทาง ขออภัยที่ต้องแอบจบอย่างไร้เยื่อใยไปตรงนี้ หวังว่าจะไม่ลืมกัน สวัสดี 

    8 กรกฎาคม 2553 
    คณะกรรมการด้านการทำบัญชี

    file download / more detail click here
         
 
สงวนสิทธิ © สภาวิชาชีพบัญชี ในพระบรมราชูปถัมภ์ Federation of Accounting Professions All Rights Reserved.
เลขที่ 133 ถนนสุขุมวิท 21 (อโศก) แขวงคลองเตยเหนือ เขตวัฒนา กรุงเทพฯ 10110
โทรศัพท์ : 0-2685-2500 โทรสาร : 0-2685-2501